Mısır Papirüslerindeki Mürekkebin Sırrı Çözülüyor

Fransa, Danimarka ve Kopenhag Üniversitesi liderliğindeki bilim adamları, MS 100-200 yılları arasında kullanılmış Antik Mısır papirüslerindeki kırmızı ve siyah mürekkeplerin yapımında kullanılan bileşimi keşfettiler. Bu durum yazma uygulamaları hakkında farklı hipotezlere yol açtı.

Analiz Senkrotron tekniklerine dayanıyor mürekkep içindeki kurşunun kullanım şekli hakkında bilgiler veriyor. 15. Yüzyıl Avrupası’nda yağlı tabloların yapımı sırasında kurutucu olarak kullanılan kurşunun benzer bir kullanımı olduğu görülmektedir.

Tebtunis tapınak kitaplığından kırmızı mürekkeple işaretlenmiş başlıklar içeren tıbbi bir incelemenin detayı (env. P. Carlsberg 930) [C: Papyrus Carlsberg Koleksiyonu]

Antik Mısır’da, bir yazının ana kısımlarını yazmak için siyah mürekkep kullanılırken başlıkları, talimatları ve anahtar kelimeleri vurgulamak için genellikle kırmızı mürekkep kullanılıyordu. Son 10 yılda Antik Mısır’da ve Akdeniz kültürlerinde (Yunanistan ve Roma) mürekkebin icadını ve tarihini araştırmak için birçok bilimsel çalışma yapılmıştır.

Mısır’ın Tebtunis tapınak kütüphanesi antik çağlardan günümüze ulaşabilmiş en büyük kaynaklardan biridir. Araştırmada kırmızı ve siyah mürekkebin incelemesinde buradaki 12 papirüslerden faydalanıldı. European Synchrotron ve Kopenhag Üniversitesi liderliğindeki ekip kırmızı ve siyah mürekkepleri ESRF’in güçlü X-ışınları teknolojisini kullanarak inceledi.

Tebtunis tapınak kütüphanesinden alınan eserin, ESRF X-ışını ile kırmızı ve siyah yazıların incelenmesi [C: Papirüs Carlsberg Koleksiyonu ve ESRF]

Çalışmanın ortak yazarlarından olan Marine Cotte “Antik mürekkep teknolojisinin sırlarını açığa çıkarmak için 21. yüzyılın en son teknolojisini kullanarak, yazı uygulamalarının kökeninin ortaya çıkarılmasına katkıda bulunuyoruz. Çok dikkat çekici bir şekilde, kurşun mürekkep karışımına renk verici bir madde olarak değil, mürekkebin kurutucusu olarak ekleniyordu. Bu sayede mürekkep papirüsün üzerinde kalabiliyordu.” dedi.

Kopenhag Üniversitesi’nden Mısırbilimci Thomas Christiansen, “Kurşunun bir pigment olarak değil, bir kurutucu olarak eklenmesi, mürekkebin oldukça karmaşık bir tarifi olduğu gösteriyor. Bu tarifin sıradan biri tarafından yapılamayacağı sonucuna ulaştık.” dedi.

Şaşırtıcı bir gerçek, mürekkep formülünün yüzyıllar sonra Rönesans döneminde geliştirilen boya uygulamalarıyla ilişkilendirilebilmesidir. Marine Cotte, “XV. Yüzyılda, sanatçılar Avrupa’da yağlı boya tabloyu yeniden keşfettiklerinde, karşılaştıkları ilk zorluk makul bir süre içinde yağı kurutmaktı” diyor. “Ressamlar, bu sorun için bazı kurşun bileşiklerinin verimli kurutucular olarak kullanılabileceğini fark etti”, dedi.

Bulgu ESRF’nin ID21’de papirüs parçalarını incelemek için kullandığı farklı teknikler sayesinde mümkün oldu. Bilim adamları kurşunun kurşun fosfat, potasyum kurşun sülfat, kurşun karboksilat ve kurşun klorür gibi karmaşık ve farklı elementler ile ilişkili olduğunu fark ettiler.

Eski Mısır’dan günümüze ulaşabilen tek tapınak kütüphanesinin
1930’larda keşfedildiği Tebtunis şehrinin kalıntıları [C: Profesör Kim Ryholt, Kopenhag Üniversitesi]

Bu çalışmadaki kurşun, sülfür ve fosfor ile ilişkilendirildi. Sülfür ve fosfatın mürekkebin ilk yapıldığında mürekkebe dahil mi olduğu yoksa sonradan mı eklendiği konusu cevap bekleyen bir soru olarak kaldı. Orijinal mürekkebin bir barçası olup olmadığı, yazma süreçlerindeki etkisini anlamak devam eden araştırmanın başka bir boyutunu oluşturuyor.

Araştırma sonuçları  Proceedings of National Academy of Sciences‘da yayınladı.

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın