Duyuruyu Kapat
Hoş geldiniz Umarız hoş vakit geçirirsiniz. İyi Forumlar...

Turfan Karızları (Yer Altı Su Kanalları)

Konu, 'Türklere Ait İzler ve Sırlar' kısmında Karatekin Bey tarafından paylaşıldı.

  1. Karatekin Bey

    Karatekin Bey ★★★★★
    Platin Üye Üye

    Kayıt:
    4 Nisan 2016
    Mesajlar:
    152
    Beğenilen Mesajlar:
    38
    Türkler'in Dünya Medeniyetine Bir Hediyesi Daha
    3.jpg
    Uygur-Turfan Karız Su Kanalları Orta Asya’da Turfan bölgesinde yapılmış yeraltı su şebekesi sistemidir. Dünya uygarlık tarihinin en önemli buluntularından biridir. Orta Asya’daki büyük uygarlık birikimini gözler önüne seren Karız Kanalları Tanrı Dağlarından topladığı suyu 60 km çölün altından geçirerek Turfan’ daki yerleşim birimlerine götürüyor.
    1.jpg
    Aralıklarla açılan kuyular yardımıyla tarım alanları sulanıyor. Tanrı Dağları ile Turfan arasındaki bölge çöl olduğundan suyun aşırı sıcaktan buharlamaması için Karız su kanalları yeraltında inşa ediliyor.. Bu kanalları yaklaşık 100 metre yerin altında konumlandırmanın amacı, güzergahın geçtiği çölde +40 derece sıcaklık düşünülerek buharlaşmayı engelleyerek su kaybını önlemektir.
    2.jpg
    Kanalın derinliği 110 metre den başlıyor. Kanallar çölün altından ağ gibi örülmüş. Yeraltı su kanallarının toplam boyu 5000 km. Bu kanal ağında belli aralıklarla kuyular açılmış. Kuyular 90, 80, 70, 60 en son Turfan ’da 10 metrenin altıda. Sistem tamamıyla yer çekimi kuvveti ile çalışıyor.
    Göçebe, barbar, uygarlıktan nasibini almamış diye tanıtılan, anlatılan Türk Milletinin aslında medeniyeti yaratan insanlar olduğu ortaya çıkıyor. Matematiğin, fiziğin mühendisliğin ileri düzeyde olduğu, yerleşik tarımla uğraşan bir toplum. Zaten araştırma ve bulgularla ilk tarım toplumlarının dolayısıyla köylerin, kentlerin ve şehirlerin Orta Asya’da kurulduğu bilim çevrelerince ispatlanmıştır.

    Tanrı Dağı’nın eriyen karları ile yeraltındaki su kaynaklarını birleştirerek yerleşim alanlarına taşımak amacıyla inşa edilen Karız Kanalları, 5 bin kilometre uzunluğuyla 6 bin kilometre olduğu tahmin edilen Çin Seddi’ne adeta meydan okuyor. Sincan’ın üzümleriyle ünlü Turfan’daki Karız Kanalları, Çin Seddi ve doğudaki Büyük Kanal ile birlikte Çin’in 3. harikası olarak adlandırılıyor.

    4.jpg
    Çinliler bu kanalları ülkelerindeki üç harikadan biri olarak gösteriyorlar. Bu kanallar bundan 2500 yıl önce M.Ö 500’ ler de Uygur Türkleri tarafından yapılmış. Eğim, açı, suyun akışının sağlanması doğru yolda gidilip gidilmemesi bunların yapılabilmesi için bilim gerekli. Bunu başarabilmeniz için matematiğin , fiziğin, mühendisliğin ileri bir düzeyde olması gerekiyor. Anlaşıldığı gibi burada yerleşik bir medeniyet var. Karız’ı inşa eden onaran bir irade var. Çok iyi organize olmuş başarıya ulaşmış ileri derecede teknoloji’ye sahip büyük bir uygarlık.
    2 bin 500 yıl önce sadece yerçekimi kullanılarak çalışması sağlanan Karız Kanalları, 60 kilometre uzaktaki kurak Turfan bölgesini bereketli vaha haline getirmiş. Kanalları ziyarete gelen turistler rehberlere, o dönemde bu kadar muhteşem bir sistemin nasıl inşa edildiğini soruyor. Hâlâ sorunsuz bir şekilde çalışan Karız kanalları, Turfan vahasına her yıl yaklaşık 200 milyon metreküp su taşıyor. Bundan dolayı kanallar, Turfan için hayat kaynağı olmaya devam ediyor.

    Karız kanallarının her birinde dik kuyular, yeraltı kanalı, yer üstü kanalı ve barajlar bulunuyor. Yeraltı kanalları, bazen birkaç kilometre, bazen de onlarca kilometre uzunluğunda olabiliyor. Yeraltı kanalları inşa edilirken işçiler, havalandırma sağlamak ve kazılan çamurları boşaltmak için 20-30 metre aralıkla dik kuyular açmış. Barajlar ise su miktarını ayarlayan su deposu işlevini yerine getiriyor. Turistler bu muhteşem mimari eseri görmek için şimdilerde Turfan’a akın ediyor. Yerli ve yabancı turistler hem Karız’ları geziyor hem de bal tatlısı üzümüyle ünlü Turfan’ın temiz havasını soluyor. Turistler için Turfan’da Karız Kanalları’nı tanıtan özel bir müze de kurulmuş. Turfan bölgesinde toplam uzunluğu 5 bin kilometreyi geçen binden fazla Karız Kanalı bulunduğu tespit edilmiş.

    Kanallar, sıcaklığın 40 dereceye vardığı Turfan’a kadar kar suyunu buharlaşmadan taşıyabilecek yapıda inşa edilmiş. Tanrı Dağı’nın eteğinden 110 metre derinliğinde başlayan kanallar Turfan’a geldiğinde derinliği 10 metreye kadar düşüyor. O zamanda bu ölçümlün nasıl yapıldığı henüz aydınlatılamadı.

    kaner_well5d11c368c35bbe8202b9.jpg

    En çok 1.5 metre yüksekliğinde kazılan tünellerde işçilerin ancak oturarak çalıştığı biliniyor. Bugünlerde bölgeye ziyaret eden turistlere bu çalışma yöntemi orjinaline uygun olarak yapılan mankenlerle gösteriliyor. Turistler buraları gezerken kanalların içinde bol bol hatıra fotoğrafı çektiriyor ve buz gibi temiz olan suya ellerini sokuyor. Turistler burayı gezdikten ve sonra evlerini hem lokanta hem de dinlenme yeri olarak kendilerine açan Uygur aileleri ve diğer yerleri ziyaret ediyor.

    [​IMG]
    [​IMG]
    Illustration 2. Schematic of a Karez Project:

    (1) Infiltration Part of the Tunnel ………………… :süzgeçlerden tünellere geçiş
    (2) Water Conveyance Part of the Tunnel……….:su taşıyıcı tüneller
    (3) The Open Channel………………………………….:kanalların açıkta giden kısmı
    (4) Vertical Shafts………………………………………:dikey delikler
    (5) Small Storage Pond………………………………..:arklar, su taşıyıcıları
    (6) The Irrigation Area………………………………..:sulamalı tarım alanı
    (7) Sand and Gravel…………………………………….:su geçiren kumsal toprak
    (8) Layers of Soil…………………………………………:ekim toprağı
    (9) Groundwater Surface………………………………: kanal akım meyili

    KAYNAK: Bilim ve Ütopya Eylül 2004 sayı 123
     
    #1 Karatekin Bey, 21 Nisan 2016
    Son düzenleme: 21 Nisan 2016
    Orion bunu beğendi.
  2. Gökbörü

    Gökbörü Genel Yetkili
    Yetkili Kişi ☾ ✯ Üye

    Kayıt:
    1 Nisan 2016
    Mesajlar:
    18
    Beğenilen Mesajlar:
    16
    Bu kanallar aslında tarıma verilen değeri gösteren en açık delildir. Bu gün kullandığımız Turfanda kelimesinin kökleri buraya kadar gidiyor olabilir mi? Döneminde böyle bir kanal nasıl yapıldı? Sorular sorular...
     
  3. Kappadox

    Kappadox ★★★
    Gümüş Üye Bronz Üye Üye

    Kayıt:
    1 Nisan 2016
    Mesajlar:
    113
    Beğenilen Mesajlar:
    25
    Turfanda Kelimesi Turpanda Mı Geliyor?

    Bölgede geçmişte olduğu gibi günümüzde de tarım yapılmaktaymış. Bölgede (gitmedim görmedim ama tüm bilgiler aynı farlı bir bilgiye rastalamadım) çöl iklimi hakim ve olgunlaşma süresi çok erkenmiş. U şeklindeki vadi tabanı deniz seviyesinden 154 metre aşağı olarak dünyanın en çukur yerlerinden biri olarak sayılıyor.

    Şimdi bir bitkinin yetişmesi için elzem iki şey var biri güneş (sıcaklık) diğeri ise su. İklim çöl olunca sıcaklık zaten tamam diğer gereksinim olan su konu başlığında verilen kanallardan karşıladığını var sayarsak... Erken üretim mümkün ki günümüzde de bölge en erken üretim yapan ve ülke geneline satan bir yer.

    TDK Turfanda: Mevsimin başında yetişen ilk meyve. Olarak belirtilmiş.

    Bölge Günümüz Çin Halk Cumhuriyetinin Sincan Uygur Özerk Bölgesinde yer alıyor. Uygur diline bakacak olursak

    [​IMG] [​IMG]
    görüldüğü gibi F harfi yok.

    Zaten Google Maps Linkine bakarsanız Turpan yazdığını görürsünüz. P harfi bizde F olarak okunuyor.

    İp uçlarını birleştirelim:

    Anadolunun neresine gitsek Turfanda kelimesini bilmeyen çıkmaz bu da Türklerin çok eskiden beri bu ismi bildiğini göstergesidir.

    Kesinlikle söylediklerim doğrudur diyemem ama mantıksal olarak gerçek olabilecek bir teori olarak gösterilebilir. Sonuçta bizler uzman değiliz. Ama söylediklerimizde yanlış var mı bilemiyorum.
     
    Karatekin Bey ve Gökbörü bunu beğendi.

Sayfayı Paylaş