Arkeoloji MAYA UYGARLIĞININ FİZİKSEL, SOSYAL, EKONOMİK VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ

Aybalam

★★★★
Altın Üye
Gümüş Üye
MAYA UYGARLIĞININ FİZİKSEL, SOSYAL, EKONOMİK VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ
Maya uygarlığının genel özellikleri başlığı altında kendimizce önemli olduğunu düşündüğümüz bir kaç konuya değinelim istedik. Mayalarla ilgili yapmış olduğumuz paylaşımlarda uygarlığın genel dokusu, kullanmış olduğu bir takım sembol ve anlamları, bugün de diğer birtakım özelliklerine değinerek bu konularda da bilgiler vermeyi amaçlıyoruz. Ancak şunu belirtmek isteriz ki vermiş olduğumuz bu bilgileri özet olarak düşünün çünkü çok geniş kapsamlı bir medeniyet ve bizler, sizleri bilgilendirirken sıkmamak adına bu kadarına yer vermek istedik. Sırasıyla Maya halkının fiziki bir takım özellikleri, Maya toplumunda kadının yeri, ekonomisi, konaklama ve konutların yapısal özellikleri gibi konu başlıklarına kısaca değineceğiz.

Fiziksel özellikleri

4acabb802a97406c3f8fb5930abb2b85--mexico-vacation-mexico-travel.jpg


Silvanus G. Morley tarafından Yucatan Mayaları üzerinde yapılan bir araştırma neticesinde, Etnoğrafik ve arkeolojik buluntulara göre Mayaların fiziki yapıları hakkında bir takım verilere ulaşılmıştır. Maya halkları, boyları ortalama 142.65 cm ile 154.61 cm, kiloları 50- 52.86 kg arasında farklılık gösteren, baş çevresi 85.8 ile 86.8 aralığında değişen, geniş kafalı, gaga burunlu, kısa boyunlu, geniş omuzlu, siyah düz saçlıdır. Son olarak badem gözlü olmaları da Asya’lılar ile aralarında bir bağ olabileceğini akıllara getirmiştir.

Kadın ve toplumdaki konumu
1549931821354.png

Aile ekonomisinde kadının önemli bir rolü vardı. Seramiklerin yapımı, yontuların tasarımı, giysiler için pamuğun dokunması, hayvan yetiştiriciliği, dinsel bayramlarda tüketilecek olan yiyecek ve içeceklerin hazırlığı da kadınlara aitti. Kadın toplumda önemli bir konumdaydı, kadınlardan birkaçının yöneticilik tecrübesi de mevcuttu.

Hazır bulunmaları gereken birkaç bayram vardı. Bunun dışında Klasik-sonrası dönemde insan kurban edilen bayramlarda yer almamışlardır. Ancak klasik dönemde bazı itibarlı kadınların bu törenlerde yer aldıkları görülmüştür. Kısaca, Maya kadınının toplumdaki konumu göz önüne alındığında, pek çok kültürde olanın aksine, yalnızca ev ve aileyle meşgul bir kadın olmadığı görülmektedir.

Son olarak Mayalar'da Kamnicté denilen bir evlilik geleneği vardır. Bu babalar tarafından düzenlenen, ekonomik nedenli veya ittifak amaçlı yapılan bir evlilik geleneğidir. Bu geleneğe göre, yeni evli damat, bir süre kayınpederinin emrinde yaşar ve bu süre kimi zaman 5 yıla kadar uzayabilir.

Ekonomi
kakao-agaci.jpg

Mayalar ticarette para kullanan bir uygarlık değildi, onlar para yerine takas(barter) sistemine önem veriyordu. Para yerine kakao meyvesi tercih ediliyordu. Bu meyvenin değeri dönem dönem değişiklik yaratabiliyordu. Örneğin bir tavşan alabilmek için 10 kakao meyvesi ödemek gerekiyordu. İspanyol işgali sonrasında 17 Haziran 1555 yılında para sistemine geçilerek, ilk kez İspanyol Reali kullanılmıştır. 1575 yılında ise bir real, 100 kakao meyvesi değerindeymiş.

Konaklama ve yapısal özellikler
265.JPG

Mayalar'ın yaşam alanları tek aileli evler ve çok aileli evler olmak üzere iki farklı şekilde düzenlenmiştir. Çok aileli evler, aralarında kan bağı olan, sosyal konumu gereği önemli kişilerin bir arada yaşadıkları evlerdir. Tek aileli ev örneklerine Tulum arkeolojik sit alanında, çok aileli ev örneklerine ise Kohunlich’de rastlanmıştır. Bahsi geçen evlerde yapı maddesi olarak tahta, kamışlar, kerpiç, saman, taş ve bir tür harç kullanılmaktadır. Çevrede taş kaynaklarının olmayışından, Comalco kentindeki büyük yapılarda taş yerine pişmiş tuğla kullanılmıştır.

Konutlar yatak odası, mutfak ve ambar olmak üzere üç kısımdan oluşmaktadır. Bu alanlara kimi zaman çalışma odası (atölye) ve banyo da eşlik etmiştir. Bu yapılaşma örneklerine ise Joya de Cerén’de rastlanmıştır. Somyalar duvarlara tutturulur, şiltelerin içleri pamukla doldurulurdu. Yer yatakları da mevcuttu, bu tür odalarda havalandırma ve ortamı aydınlatacak bir pencere pek olmazdı, odalar genellikle uyumak, eşya ve malları saklamak amacıyla kullanılmaktaydı. Evler, içerisinde meyve ağaçlarının olduğu bahçelere sahipti. Rahipler ve soylular ise kent merkezinde yer alan kaleler, piramitler ve tören tapınaklarında ikamet etmişlerdir.

Dinsel tapınaklar için genellikle göğe en yakın olan yerler tercih edilmiştir. Bu yerler hiç kuşkusuz ki piramitlerin üzerleridir. Piramitlerin üzerine inşa edilen bu tapınaklar, son derece süslüdürler. Tapınakların doruklarında ise kimi zaman, uzak mesafelerden görülebilecek şekilde, yöneticileri temsilen yapılan heykel veya kabartmalarda yer almaktadır. Birde yine kireç taşından yapılma, törenlerin ve dinsel ayinlerin yapıldığı plâtformlar vardır. Bu yapılar en az 4 m yüksekliğinde olur ve genelde yontularla donatılırlar.

Mayalar'ın bu işler için, gerekli olan metal aletler, çarklar ve muhtemelen tekerleği hiç kullanmadıkları tahmin edilmektedir. Piramitler ve tapınaklar gibi büyük yapıların temel yapı malzemesi olan taşları, genellikle yerel taş ocaklarından temin etmişlerdir. Kullandıkları taş ise genellikle kireç taşı olmuştur. Bu taş, aletlerle üzerinde çalışılmaya elverişli, kolay işlenilebilen yumuşak bir taştır. Ayrıca çimentoyu andıran, nemini kaybettiğinde katılaşma gibi özellikler taşıdığı için, Mayalar’ca ezilip toz haline getirilmek suretiyle harç ve sıva malzemesi olarak tercih edilmiştir.
 

Ekli dosyalar


Üst