Arkeoloji Maya Uygarlığında Kullanılan Semboller ve Anlamları

Aybalam

★★★★
Altın Üye
Gümüş Üye
Maya Uygarlığında Kullanılan Semboller ve Anlamları

Medeniyetlerle özdeşleşen çeşitli semboller vardır. Öyle ki bu semboller başka uygarlıklarca da kullanılabilir. Tamda bu noktada farklı şeyler düşünülebilir örneğin medeniyetler birbirinin devamı mı, farklı kıtalarda farklı zamanlarda yaşayan medeniyetler nasıl olurda ulaşım ağı günümüzdeki gibi gelişmemişken, aynı sembolü kullanabilir veya bilmediğimiz keşfedemediğimiz bir teknolojileri vardı da birbirlerinden etkilenecek ortamlarda mı yer aldılar? Bu tip soruları çoğaltabiliriz elbette, bazılarına mantıklı cevaplar da verebiliriz ancak cevapsız kalacak sorularda muhakkak olacaktır. Gelin hep birlikte bugün, Maya uygarlığının kullandığı belli başlı sembollere bakalım ve diğer uygarlıklardan etkilenme var mı ortak kullanılan semboller mevcut mu hep birlikte öğrenelim. Bakalım siz hangi medeniyetlerle ilişkilendireceksiniz bu uygarlığı?

indir (6).jpg


Kartal: Mayalar’ın ve Şamanizm’in en temel sembollerinden bir tanesidir. Kökeni Orta-Asya olan çift başlı kartal sembolü Hititler, Selçuklular ve Mayalar’ca kullanılmıştır.Bu sembolü sonradan resmî amblem olarak Rusya, Avusturya ve Arnavutluk’ta kullanmıştır. Ayrıca da Alacahöyük kapı sfenksinde iki başlı kartal, iki pençesiyle iki dağın üzerinde duruyor biçimde tasvir edilmiştir.

kartal.jpg


Mısır: Mayalar’ın temel sembollerindendir. Mayalar’ın kutsal kitaplarından Popol-Vuh’ta ilk yapılan Ademler’le sonraki Ademler’in yoğurulduğu maddelerin aynı olmadıkları belirtilir. Önce toprağın kullanıldığı, verim alınamayınca, sonra tahıl (mısır) hamurunun kullanıldığı belirtilir.

mısır.jpg
521d29a0dede54cc30e20bc114372db1--agriculture-sustainability.jpg


Nilüfer: Mayalar ve Dogonlar’ın sembol olarak kullandığı nilüfer eski Mısırlılar ve Hintlercede de kullanılmıştır ancak onların kullandığı nilüferlerden farklıdır.

Tohum: Birçok gelenekte bulunan tohum sembolü Maya geleneğinde mısır tohumunu simgeler.

Geyik: Birçok gelenekte reenkarnasyonun karşılığıdır.

geyik2.jpg
geyik.jpg
x7L2VMmVDP7RGrt6nrCiVZ8nPbrGz2hH79UjvgPxRiqYQCUPX2MjqqQMXjUWjRCDvgM46LSqJBbBv8m.gif


Köpek: Maya geleneğinde köpek, Güneş’i yolunda dönmesini sağlayan İlahın sembolüdür.

köpek.jpg


Jaguar: Orta Amerika’nın genel sembollüdür.

images.jpg


Üçgen: Maya geleneğinde ışık ve tohum sembolü olarak yer alır. Uxmal tapınağındaki bir üçgenin içine, tahminen bir yıldızı gösterecek biçimde üç nokta konmuştur.

indir.jpg


Yaşam ağacı: Mayalar, "Yer" ile semavi âlem arasındaki irtibatı kuran "yaşam ağacı'nı'' çoğu zaman iki dallı olarak, T (Tau) biçiminde tasvir ederler.

yaşam ağacı.jpg
maya-world-tree-sm.jpg


Daire: Maya uygarlığında dairenin manası aynı zamanda “yasaları koyan İlâhî İrade” anlamına gelen “Uol” sözcüğünden gelir.

Tüy: Kuş tüyü, özellikle eski Mısır, Maya, İnka, Amerika Kızılderilileri ve Asya Şamanizmi geleneklerinde önemli bir yer tutar. Hakikatin, doğruluğun, ilâhî adaletin, hafifliğin ve 'göğe çıkmada kuşların en büyük yardımcı unsuru olduğundan' yükselişin sembolü olarak kabul görür.

Kuş: Mayalar’ın ve K. Amerika kızılderililerinin geleneklerinde kuş sembolü, genelde ilahlarla ve Yaratıcı’yla ilişkilendiriir. Ölen kişilerin ruhlarının kuşla sembolize edilmesi gibi geleneklerde mevcuttur.

Yedi başlı yılan: Asya’da (Hindistan, Kamboçya) ve Mayalar’da da rastlanan, yedi başlı yılanı ifade eden bir semboldür.

Şimşek ve yıldırım: Popol Vuh’ta şimşek ve yıldırım için Tanrı’nın yazılı kelamı, gök gürültüsü için ise sözlü ya da sesli kelamı olarak bahsedilir.

Merdiven: Bu sembol Mayalar'ın kitabı olan Popol-Vuh'ta, Tanrıların kullandığı merdiven olarak, birde Chilam Balam kitabında "Yeri ve Göğü" yaratan İlahın, göğün ve suyun ortasından geçmek için, 1.Chouen tarihinde yapmış olduğu ilk merdiven olarak bahsedilir.

Irmak: Mayaların yanı sıra, Şamanizm, Grek, Gal geleneklerinde de yer alan ırmaklar, cennetle ilişkilendirildikleri gibi cehennemle de ilişkilendirilmektedir.

Yağmur: Rahmet olarak kabul edilen yağmur, Mayalar’ın giysilerinde ve el yazmalarında ipler, mimaride ise küçük sütunlarla simgelenir (Maya geleneğindeki deyimlerden biri de, Türkçede yer alan, “yağmur sicim gibi yağıyor” cümlesidir. Maya geleneğinde yağmur yağdıran ilah, sarmal biçimli tasarlanmıştır).

Yedi rakamı: Maya geleneğinde yedi rakamı, yedi ışınlı taç olarak yer alır. Yedi rakamının kelam ile ilişkilendirilmesine Popol-Vuh’ta rastlanır. Bu rakama ayrıca "göğün" yedinci katından inen, uygarlık getiren kahramanların babaları olan yedi Ahpu efsanesinde ve 12 yıldızın ortasındaki (on üçüncü) merkezî yıldızın adında (insan kalbiyle ilişkilendirilen ilahe-7) rastlanmaktadır.

Gök katları: Bu Şamanist sembole Maya uygarlığında da rastlanır. Ancak Mayalar gökyüzü anlamında kullanmazlar ve onlarda "Gök katları" 13 tanedir.

Skarabe: Esasen Mısır’da rastlanan bu sembole Çin geleneğinde "Altın Çiçeğin Gizi" adlı kitapta, Maya geleneğinde ise Chilam Balam adlı kitapta rastlanmaktadır.

skarabe.jpg


Yer’in göbeği: Maya kutsal kitabı Popol-Vuh’ta atmaca, " Göğün Göbeği'nden'', ''Yerin Göbeği'ne'' dikine iner, yılanı yutar, güneşle ilişkilendirilir, güneşe yalnızca böyle kuşların bakabildiği söylenir. Popol Vuh’ta "Göğün, yedinci katından inen, uygarlık getiren kahramanların babaları olan 7 Ahpu, 'Yerin kalbi'ne' indiklerinde insan biçimine girerler'' şeklinde söz edilmiştir.

Sarmal (spiral) ya da yılan: Mayalar'da rastlanılan başlıca yılan sembolleri gökyüzündeki iki başlı yılan, yedi başlı yılan, ağaçlı yılan, yumurtalarının çevresinde spiral biçimde çöreklenmiş yılan, iki “S” biçiminde kesişen çift yılan, iki noktalı (yıldızlı) yılan, veya içinde noktalar (yıldız konumları) olan “S” biçimli yılan, tüylü yılan, eski Mısır geleneğindeki gibi yaratılışla ilgili görülen ve Mısırca’daki aynı adla adlandırılan Mehen yılanıdır. Tüylü yılan (ilâh Kukulkan) kimi tasvirlerinde “S”ler çizen bir yılanla temsil edilir ve yılan içine, bir yıldızın yörüngedeki konumları gösteriliyor gibi, yuvarlak yeşim taşları yerleştirilir. Birçok gelenekte yılan kimi zaman olumlu, kimi zaman olumsuz anlamda kullanılmıştır. Yılanın, Mayalar’da göksel bir sembol olarak seçilme nedeni büyük olasılıkla, vücudunun gökcisimlerinin yörüngeleri şeklini alabilmesi, S'ler çizebilmesi özelliğidir.

sarmal.jpg


On iki sayısı: Maya geleneğinde sıkça rastlanılan bu sayısal sembole Popol-Vuh'ta gök İlahına yardımcı olan 12 yıldız olarak rastlanır. Mayalar bu 12 yıldızı, ortalarına güneşi andıran bir büyük yıldız gelecek şekilde tasvir ederler ki, bu merkezî yıldızla birlikte, toplam 13 yıldız olmuş olur. Fakat on üçüncü yıldız yayın ortasında olduğu için yedinci yıldız konumundadır. Bu yüzden merkezî yıldıza “ilahe-7” denir. Mayalar ilahe-7 ile insanın kalbi arasında da bir ilişki kurmuşlardır. Uxmal’da Devin Piramidi'nde tasvir edilen 12 yağmur ilahının bu yıldız-ilahlar olduğu tahmin edilmektedir. Maya geleneğinde 12 sayısına ayrıca 12 boynuzlu yılan başı olarak rastlanmaktadır.

Güneşsel obje: Güneş’i fiziksel olarak temsil eden objelere İnkalar’da, Mayalar’da, eski Mısır’da, Şamanizm’de, Anadolu uygarlıklarında ve diğer birçok medeniyette rastlanmaktadır.

Svastika(Gamalı Haç): Sembole Maya geleneğinin yanı sıra, Babil, Toltek, Orta Amerika, Hinduizm, Pueblo Kızılderilileri gelenekleri, İdil-Ural bölgesindeki Ön-Türkler’e ait eserlerde, Alpler’de ve Anadolu uygarlıklarında da rastlanmıştır.

svastica-mayalar.jpg

1.jpg
 

Ekli dosyalar


Üst