Duyuruyu Kapat
Hoş geldiniz Umarız hoş vakit geçirirsiniz. İyi Forumlar...

Gök Türk Devleti

Konu, 'Türk Tarihi' kısmında Gökbörü tarafından paylaşıldı.

  1. Gökbörü

    Gökbörü Genel Yetkili
    Yetkili Kişi ☾ ✯ Üye

    Kayıt:
    1 Nisan 2016
    Mesajlar:
    18
    Beğenilen Mesajlar:
    16
    [​IMG]

    Tarihte Türk adıyla kurulmuş ilk Türk devletidir. Hunların devamı olarak bilinen Gök Türklerin kökeni efsanelerde karışık anlatılmıştır. Bu efsaneler Bozkurt Destanı ve Ergenekon Destanı'dır. Diğer rivayet ise Büyük Hun İmparatorluğu'nun yıkılışından sonra Çin’in kuzeyinde Hunlar tarafından kurulmuş olan Kuzey Liang Devleti’yle ilgilidir. 439 yılında Tabgaç hükümdarı tarafından Kuzey Liang Devleti yıkılır ve bu devletin reisi A-shih-na beş yüz aile ile Juan-juan’lara sığınır. Bu beş yüz aile Altay dağlarına oturarak Gök Türkleri meydana getirmiştir. Arkeolojik kazılar ve bazı kesin tarihi bilgilere göre Gök Türklerin 542 yıllı öncesinde Altay Dağları’nın güney eteklerinde yaşamaları ve Hunların kuzey boylarından gelmeleridir.

    I.Gök Türk Devleti
    Gök Türklerin lideri Bumın ilk önce Tölas boylarına hücum ederek onları kendine bağladı. Tölasları kendine katarak daha güçlenen Bumın, Juan-juan’ları ani bir baskınla bozguna uğratır. Bu büyük zaferle beraber Bumın İl Kağan unvanını alır ve 552 yılında Gök Türkler bağımsızlığını ilan eder. Bumın Kağan aynı yıl ölür ve yerine oğlu Kara (Çince K’o-lo diğer unvanı İlci (İ-hsi-chi)) geçti. Kara Kağan, Juan-juan’lardan arta kalan bir kütleyi mağlup eder ve hastalıktan dolayı fazla yaşamaz. Vasiyeti üzerine Gök Türk tahtına oğlu yerine kardeşi Mukan Kağan geçti (553). Mukan Kağan’ın tahta geçmesi hızla büyüyen Gök Türk Devleti’nin daha da büyümesini sağladı. Kaynaklar bu büyümede Mukan Kağan’ın zeki, bilgili, taktikçi ve askerini iyi kumanda etmesi gibi ilgi çekici bilgiler vermektedir.

    Mukan Kağan da 200 yıl Orta Asya’nın en büyük gücü olan Juan-juan’lara saldırarak ağır bir bozguna uğrattı. Kalanlar Kuzey Ch’i Devleti’ne sığındı ve onların yaşamaları karşılığında Mukan Kağan bu devletle iyi bir ticaret anlaşması imzaladı. Bu durum Batı Wei Devleti’ni telaşlandırdı ve Gök Türklere elçi gönderdiler. Artık Çin’deki doğu ve batı hanedanları arasında Gök Türklerle dost olabilme yarışı başladı. Barış anlaşması olması rağmen Kuzey Ch’i imparatoru yaklaşık 510 km uzunluğunda olan Çin seddini tamir ve yeni duvarlar inşa etmek için bir milyon sekiz yüz bin kişiyi görevlendirdi.

    Devlet kurulduktan sonra Bumın’ın kardeşi batı kanadını idare eden İstemi Yabgu Akhun Devleti’ni yıkar ve devlet doğuda ve batıda genişler. Bu genişlemelere rağmen Batı Wei topraklarına çok sayıda akınlar yapılır ve bunu üzerine Batı Wei imparatoru Gök Türklerle iyi geçinmek için birçok hediyeler gönderip bir Gök Türk prensesiyle evlenmeyi teklif eder. Mukan bu teklifi kabul eder.

    [​IMG]

    558-560 yılları arasında Batı Wei hanedanı yerini Chou’lara bırakır. 563 yılında Kuzey Çin’de bulunan Chou ve Ch’i devletleri arasındaki mücadele kızıştığı zaman Gök Türklerden yardım almak için bu iki devlet yarışa girer. Chou’lar Batı Wei’nin son zamanlarında söz verilen prensesi alarak akrabalık kurmak isteler ama Ch’i’ler daha hızlı davranır. Mukan Kağan bu evlilik işini her iki devletten daha fazla menfaat elde etme işine çevirdi. Gök Türkler Chou’lar ile birlik olup Ch’i’lere saldırmak için plan yaptılar. Chou’lar saldırı yapmaya başta korktular ve geciktiler. Yağan karın bir metreyi bulmasıyla yavaş hareket eden Chou’lara kaleden çıkıp saldıran Ch’i ordusu Chou ordusunu dağıttı. Bunun üzerine büyük bir yağma yapan Mukan ordusuyla geri döndü. Ertesi yıl yine Chou’lar sefer için Gök Türklere teklif yaptı ama daha sonra Ch’i’ler ile anlaşan Chou’lara kızan Mukan Kağan kızını gelin olarak gönderme işini askıya aldı. Kendisine bol miktarda hediyeler ve elçiler gönderilen Mukan kızını göndermeye yanaşmadı. Yine elçilerle görüştüğü sırada büyük bir fırtına çıktı ve halk zarar gördü. Tanrı’nın kendisine kızdığını düşünen Mukan 568 yılında kızının Chou hanedanına gelin olarak gönderilmesini kabul etti. A-shih-na prensesi Çin’de imparatoriçelerin yükselebildiği tüm makamlara yükseldikten sonra 582 yılında hastalıktan öldü. Ülkesini Orta Asya’nın ve zamanının en büyük gücü haline getiren Mukan Kağan 572 yılında hastalıktan öldü.

    Mukan’ın vasiyeti üzerine tahta oğlu Ta-lo-pien yerine kardeşi Taspar geçti. Gök Türk ülkesi çok genişlediği için Taspar Kağan ülkenin doğu kısmında yeni yapılanmaya gitti. Yeğenlerinden, ağabeyi Kara’nın oğlu She-tu’yu ülkenin doğu tarafına, kardeşi Ju-tan’nın oğlu Börü’yü batı tarafına küçük kağanlar olarak atadı. Bu durumda kendisi kağanlar kağanı oldu. Zaten devletin kuruluşundan bu yana Tanrı Dağları’nda oturan amcası İstemi Yabgu Batı Türkistan’ı idare ediyordu.

    İstemi Yabgu 552-576 yılları arasında devletin batı kanadını doğudaki Büyük Kağan’a bağlı olarak idare etti. Siyasi faaliyetlere girişen İstemi, Sasani Şehinşahı Anuşirvan ile anlaşıp kızını İran hükümdarına verdi ve evlilik ittifakı kurdu. Akhun Devleti’ne beraber saldırarak ortadan kaldırıp toprakları bölüştüler. Bu sayede ipek yolu ve bu yolda ticaret yapan Soğdlular İstemi Yabgu’nun eline geçti. Sasaniler daha sonraları Batı Gök Türklere vergi vermeye başlamıştır. Sasani İmparatorluğu Maveraünnehir ticaret yolunu eline geçirmek istiyordu. İstemi Yabgu’nun gönderdiği elçi heyetini gizlice zehirleyerek öldürmüş ve İran sıcağına dayanamayıp öldüler desene İstemi buna inanmamıştır. Yeni bir ittifak arayışına giren Gök Türkler Soğdlu tüccar/elçi Maniakh’ın tavsiyesi üzerine Bizans’ın başkenti İstanbul’a elçi gönderdi. Bizansla ittifak kurulup Sasaniler sıkıştırılır. Daha sonraları Bizans anlaşmaya uymadığı için ilişkiler soğur. İstemi’nin ölümünden sonra yerine oğlu Tardu geçmiştir.

    Kağanlar kağanı Taspar Kağan dış politikada değişiklik yaparak Chou’lar yerine Ch’i’lere yönelmiştir. Kağan’ın anlaşılmaz biçimde Budizm’e meyletmesi ülkenin kaderini değiştirmiştir. Ch’i’lerle elçi faaliyetlerine başladıktan sonra bir prensesleri ile evlenme teklifinde bulundu. Bir Budist pagodası (yüksek tapınak) yaptırttı ve Nirvana Sutra gibi Budist dininin kutsal kitaplarını Türkçeye çevirtti (575 yılı). 577 yılında Ch’iler rakipleri Chou’lar tarafından yıkıldı. Taspar Chou’larla müttefik olup onların prensesiyle evlendi. Taspar 581 yılında hastalıktan öldü.

    582 yılında devlet Doğu ve Batı ölmek üzere ikiye ayrıldı.


    Yazımız Devam Edecek…
     
    Karatekin Bey bunu beğendi.
Yüklüyor...

Sayfayı Paylaş