İşaret Dili Nedir, İşaret Dili Nasıl Öğrenilir

İşaret Dili Nedir?

İşaret dili; el hareketleri ile jest ve mimiklerin, bedenin hatta bazı kültür seslerinin (işitme engellilere ait doğal olarak çıkan seslerdir) bir bütün olarak bir araya geldiği dil olarak tabir edebiliriz. Tanımdan da anlaşılacağı üzere asla sadece el hareketleri değildir. Bu tek başına hiçbir şey ifade etmez. Çoğu insan maalesef bu yanılgıya düşmektedir.

İşaret dili günümüzde popüler olan diler arasındadır. Bu popülerlik, engellilere farkındalığın ve pozitif ayrımcılığın artması ile oluşmuştur. Yine de işaret dili toplumda istenildiği kadar yer bulamamıştır; çünkü işitme engelliler ile işaret dili bilmeyenler doğal işitsel sözel yöntem dediğimiz iletişim yöntemini kullanmaktadırlar. Nasıl olsa “az çok kendimi ifade ettim onu da anladım” şeklinde kanıya varıldığı için gerçekten bir işaret diline ihtiyaç duyulmamaktadır. İhtiyaç duyanlar ise;  genelde özel eğitim ile alakası olanlar, çevresinde işitme engelli olup bu dili merak edenler ya da ailesinde işitme engelli bulunanlar diyebiliriz.

İşaret Dili Nasıl Öğrenilir?

İşaret dili öğrenmeden önce imkanı olanlar bir işitme engelliyi gözlemlemeliler, el –vücut- jest ve mimiklerin nasıl yapıldığına, nasıl koordineli çalıştığına dikkat etmelerinde fayda vardır. Sonra bir kursa yazılmaları gerekmektedir; çünkü işaret dili sadece kelimelerden oluşmadığı için profesyonel yardım alınması gerekir.

Her dilin kendine özgü bir gramer yapısı vardır. Bu yapı işaret dilinde de vardır ve kesinlikle öncelikli olarak öğrenilmesi gerekli kurallardandır. İşaret dilinin gramer yapısı İngilizceye benzemektedir şöyle ki;  ben gelmek, sen ne yapmak? O, Ankara’ya gidecek ne zaman o? (son cümleyi yanlış yazdığımı düşünebilirsiniz ama yanlış değil) şeklinde ek almayan bir yapısı vardır. Diyelim ki işaret dili öğrenmeye başladınız ve kelimeler birikmeye başladı birçok işaretin birbirine benzediğini fark ettiniz. İşte burada devreye jest, mimikler ve dudak hareketleri girecektir. Bu da gramer gibi kesinlikle ilk önce içselleştirip öğrenilmesi gereken kurallardandır. Bu kurallar ilk bölüm olan birince seviye işaret dili kursunda verilir. İlk bölümü ne kadar iyi yaparsanız, anlarsanız ikinci bölüm olan tercümanlığa geçmeniz o kadar kolay olur. Yani kısaca tercümanlıkta başarılı olmanız ilk bölümü anlamanıza bağlıdır. Tercümanlıkta asıl zor olan karşınızdakini anlamaktır. Siz işaret dilini yapabilirsiniz çünkü hangi işaretin ne anlama geldiğini biliyorsunuz. O zaman kolay gelebilir. Ama karşınızdaki size ne anlatmak istiyor? Bunu gerçekten anlayabildiğimizde hareketlerimiz duygu durumumuz serileştiğinde, gerçekten tercüman olabiliriz.

İşaret Dili ve İş İmkanları

İşaret dilinin popüler olmasının bir diğer nedeni iş imkanı sunuyor olması. Ama gerçekten iş imkanı sunuyor mu yoksa yine iş vaadi ile oluşturulan bir rant meselesi mi? Ben birkaç kelam edeyim buna siz karar verin. İş seçenekleri arasında;  adliyeler de bilirkişilik yapma imkanı,  tv programlarında tercüman olma, Aile Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı personeli olma (KPSS şartı aramaksızın mülakat ile), halk eğitimler de belediyeler de ve özel kurslarda, özel şirketlerin bünyesinde tercüman olmak gibi seçenekleriniz var.

Aslında iş imkanı günümüz şartlarını düşünürsek iyi. Bir de kazanç yönünden düşünmek lazım. Mesela bilirkişi bir mahkemeye gidiyorsunuz diyelim ( şehirden şehre değişebilir.) her gün bir tercümanlık durumu ile maalesef karşılaşmıyorsunuz. Ay da yılda bir dedikleri durum burada var. Ve ücretiniz hakimin taktirine kalıyor. Mesela 200 tl verilmesini öngördü bunun yaklaşık  50 lirası kesintiye uğrar ve hemen hesabınıza yatmaz. Davalı davacı ne zaman mahkemeye para yatırır ise size de o zaman para yatar.

Diğer bir seçenek olan kurs vermeyi ele alalım. Halk eğitim de ücretler öğretmenlerin ek dersi ne ise saati ona göre hesaplanır ve aylık düzenli olarak yatar. Kurslar genellikle 3 aylık dönemler şeklinde olur. Yani sadece bu kursu verip geçinmek zordur. Aile Sosyal Politikalar Bakanlığının aldığı tercümanlar memur konumunda olacakları için memur maaşı alacaklardır ama bu alım da her sene olmamakta hatta ne zaman olacağı bile belli değildir. Diğer seçenekler de özel sektör tabanlı olduğu için kazanç konusuna değinemeyeceğim.

Seçenekler ve kazançları aşağı yukarı belli, tek başına yeterli olması zor gibi görünüyor. Ama hali hazırdaki mesleğinize ek kazanç kapısı olabilir. Bir de işin dil bilme boyutu var sonuçta bir yabancı diliniz olmuş oluyor ve en önemlisi belki bir insana yardımcı olabiliyorsunuz. İşitme engellinin ‘işaret dili biliyor musun?’  diye sorup ‘evet’ karşılığını aldığında heyecanı, anlaşıldığını anlaması paha biçilemez.

Elimden geldiğince açıklayıcı ve anlaşılır yazmaya çalıştım. Yazı dili kendini ifade etme açısından biraz zorlayıcı olabiliyor. Sorularınız olursa instagram adresime beklerim.

Bir lisan bir insan…

Yazar: Reyhan Turan /Özel Eğitim Öğretmeni-İşaret Dili Tercümanı

Instagram: @reyhanhoca_8150

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın