İngilizlerdeki Ata Tohumları Türkiye’ye Geçti

Kültür ve Turizm Bakanlığınca, Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü depo ve laboratuvarlarında, yerinde tespit ve incelemeler yapıldıktan sonra 4 Eylül 2020’de, Enstitüde bulunan “ata tohumları”, ilgili Müze Müdürlüğü refakatinde tutanak ve liste karşılığı teslim alındı

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü depo ve laboratuvarlarında, yerinde tespit ve incelemeler yapıldıktan sonra 4 Eylül 2020’de, Enstitüde bulunan “ata tohumları”, ilgili Müze Müdürlüğü refakatinde tutanak ve liste karşılığı teslim alındı.

İngiliz The Times gazetesinde yayınlanan haberde ise “Türkiye’nin İngiliz koleksiyonundaki antik ve modern tohumlara el koyduğu” iddiası yer aldı.

Haberde, tohumların iki sene önce hayatını kaybeden arkeobotanikçi Gordan Hillman’ın mirası olduğu belirtiliyor.

Tohumlar, Türkiye’de çalışan İngiliz arkeobotanist Gordon Hillman tarafından bağışlandı.

İngiliz Arkeoloji Araştırma Enstitüsü’nün başkanı Stephen Mitchell, yönetim kurulu üyelerine yazdığı bir mektup ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın el koyma kararını bildirdi.
Mektubun ayrıntıları öncelikle Al Monitor sitesinde yayımlandı.

Mitchell, yetkililerin “108 kutu arkeobotanik örnek ile 4 büfe dolusu modern tohum koleksiyonunu” Ankara’daki devlet müzelerinde sergilenmek üzere götürdüklerini iletti.
Mitchell, tohumların zarar görmesi veya kaybolması ihtimallerine karşı yetkililerden ek süre taleplerinin reddedildiğini belirtti.

ata tohumları

University College London (UCL) Arkeoloji Enstitüsü’nden Profesör Hillman’ın bir araya getirdiği tohum koleksiyonunun, bölgedeki binlerce senelik arkeolojik alanlardan toplanan tohum ve botanik örnekler ile modern tohumlardan oluştuğu kaydediliyor.

Bakanlık yetkilileri, yerel tohumların kamu malı sayılmasının yönetmeliklerle belirlendiğini savunuyor.

Tarım ve Orman Bakanlığınca yayınlanan 3 Eylül 2019 tarihli Yerel Çeşitlerin Kayıt Altına Alınması, Üretilmesi ve Pazarlanmasına Dair Yönetmelikte, “Kayıt altına alınmış olan yerel çeşitler ile alakalı işlemler, Bakanlığın izin ve denetimi altında gerçekleştirilir. Yerel tohumlar kamu malıdır.” ifadelerine yer verilmekte.

Kültür ve Turizm Bakanlığının izinleri ile gerçekleştirmiş olan arkeolojik kazı ve araştırmalar neticesinde elde edilen arkeobotanik (tohum, hububat, polen gibi) örnekler, Bakanlığa bağlı müze müdürlüklerinin bilgisinde, yurt içerisindeki bilimsel kuruluş, depo, laboratuvar gibi merkezlere bilimsel çalışma amacı ile nakledilerek, bu örneklerin nereye götürüldüğü takip ediliyor ve biliniyor.

Arkeolojik kazılardan elde edilen bu tür arkeobotanik örnekler; kültür varlıkları ve eski eserler gibi, devlet malı niteliği taşıyor ve toprak altından çıkan bir lahit ya da yazıt ne kadar önemli ise tohum ve bitkiye de aynı derecede önem verilmekte.

Bu örnekler de diğer eserler gibi çalışılmak üzere bilimsel kuruluşlara gönderilerek, etütlük mahiyetteki diğer eserler gibi istenildiği zaman Bakanlığa teslimi yapılıyor.

Yurt içinde bilimsel çalışma maksadıyla ilgili kurum ve kuruluşlara, Bakanlık izinleri ile götürülen veya gönderilen bu kapsamdaki örneklerin, istenildiği zaman geri teslim edilmesi, tekrar Bakanlığa bağlı müze müdürlüklerine verilmesi gerekmektedir.

– İngiliz Arkeoloji Enstitüsü depo ve laboratuvarlarında tespit yapılmış

Uzun senelerdir Türkiye’de sürdürülen arkeolojik kazı ve araştırmalardan elde edilerek Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsü’ne de gönderilen örnekler, 2 Eylül 2020’de İngiliz Arkeoloji Enstitüsü depo ve laboratuvarlarında yerinde tespit ve incelemeler yapılarak, 4 Eylül 2020’de Enstitüde bulunan ata tohumu örnekleri de ilgili Müze Müdürlüğü ile Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu’nun asistanı Eda Bıyık refakatinde tutanak ve liste karşılığı teslim alındı.

Bakanlık yetkilileri, yapılan çalışmaların ve örneklerin, bulundukları yerlerden alınması işleminin yalnızca İngiliz Arkeoloji Enstitüsü’nü kapsayan bir işlem olmadığını, benzer şekilde Koç Üniversitesi depo ve laboratuvarlarında bulunan ve farklı kazılardan getirilen örneklerin de tutanak ve listeler ile kayıt altına alınarak teslim alındığını belirtiyor.

– Bilimsel etütlerin tek bir merkez altında ilerletilmesi hedefleniyor

Ülke çapındaki çeşitli kurum, kuruluş, enstitü ve laboratuvarlara gönderilen buluntular ve örneklerin tamamının, çalışma kapsamında toplanması için gerekli işlemler yürütülüyor.

Daha önce izinli veya izinsiz toplanmış tohum, bitki, böcek, mantar, mikroorganizma ya da bunlara ait parça kalıntıları, saç, toprak, sediman gibi örneklerin bilimsel etütlerinin tek bir merkez altında yapılması hedefleniyor.

– Müzeler, tohum örneklerini Bakanlık dışında diğer bir yere göndermeyecek

Çalışmalar kapsamında bu tür örneklerin artık Bakanlık dışında başka laboratuvar, depo, üniversite gibi farklı yerlere gönderilmemesi, kazı ve araştırmalardan elde edilen bu kapsamdaki örneklerin gönderilmesinin durdurulduğu, tüm müzelere genelge ile duyuruldu.

Ülke çapındaki örneklerin tek bir merkezde toplanması çalışmaları ile birlikte, İngiliz Arkeoloji Enstitüsünden alınan örnekler üstünde, anılan Enstitü ile diğer paydaş kurum ve kuruluşlarla iş birliğine dönük çalışmalar daha da ileri bir seviyede gerçekleştirilecek.

Bu arada, 1947’ten bugüne dek İngiliz Arkeoloji Enstitüsü ile iş birliği çerçevesinde sürdürülen arkeolojik kazı, araştırma, analiz, botanik gibi toplama ve değerlendirme çalışmalarının gelecekte de kuvvetli bir biçimde devam edeceği öğrenildi.

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın