Antik Maya Su Filtreleri Kullanıyordu

Cincinnati Üniversitesi’ne göre, Antik Mayalılar bir zamanlar hareketli olan Tikal şehrine, kilometrelerce uzaktan ithal ettikleri doğal malzemeleri kullanarak sofistike su filtreleri inşa etti.

UC araştırmacıları, şu anda kuzey Guatemala’da bulunan antik Maya için önemli bir içme suyu kaynağı olan Corriental rezervuarında bir filtre sistemini olduğunu kanıtlayacak keşifler yaptı.

Antik Maya şehri Tikal, şehir sonunda terk edilmeden önce beşinci ve dokuzuncu yüzyıllar arasında gelişti [C: Jimmy Baum / WikiCommons]

UC antropologları, coğrafyacılar ve biyologlardan oluşan multidisipliner bir ekip, kristal kuvars ve zeolitin şehirden kilometrelerce uzak yerlerde getirildiğini tespit etti. Kaba kumda bulunan kuvars, silikon ve alüminyumdan oluşan kristal bir bileşik olan zeolit ​​ile birlikte doğal bir moleküler filitre oluşturur. Her iki mineral de modern su filtrasyonunda kullanılmaktadır.

Antropoloji doçenti ve çalışmanın başyazarı Kenneth Barnett Tankersley, filtrelerin zararlı mikropları, nitrojen bakımından zengin bileşikleri, cıva gibi ağır metalleri ve diğer toksinleri sudan çıkaracağını söyledi.

Tankersley, “İlginç olan, bu sistemin bugün hala etkili olması ve Maya’nın bunu 2000 yıldan daha önce keşfetmesi,” dedi.

Tankersley, Mayaların kullandığı bu filtreleme sistemi, Avrupa’da benzer sistemlerden yaklaşık 2000 yıl önce bulduğunu ve  bu sistemin dünyadaki türünün en eski su arıtma sistemlerinden biri olduğunu söyledi.

UC Sanat ve Bilim Koleji’nden araştırmacılar, zeolit ​​ve kuvarsın Tikal’in yaklaşık 18 mil kuzeydoğusundaki Bajo de Azúcar çevresindeki dik sırtlara kadar izini sürdüler. Rezervuar çökeltilerindeki zeolit ​​ve kristal kuvarsı tanımlamak için X ışını kırınım analizi kullandılar.

Antik Maya için temiz su toplama ve saklama yollarını bulmak çok önemliydi. Tikal ve diğer Maya şehirleri, mevsimsel kuraklıklar sırasında yılın büyük bir bölümünde içme suyuna kolayca ulaşılmasını zorlaştıran gözenekli kireçtaşı üzerine inşa edildi.

Kariyerinin çoğunu eski medeniyetler üzerinde çalışan UC coğrafya profesörü ve ortak yazar Nicholas Dunning, Guatemala’da saha çalışması yaparken yaklaşık 10 yıl önce kuvars ve zeolitin muhtemel bir kaynağını buldu.

Dunnig, “Bu, kuvars taneleri ve zeolitin açıkta kalan, yıpranmış volkanik tüfüydü. Su iyi bir oranda akıyordu” dedi. “İşçiler bununla su şişelerini yeniden doldurdular. Suyun ne kadar temiz ve tatlı olduğu yerel olarak ünlüydü.” dedi.

Dunning, malzemeden örnekler aldı. UC araştırmacıları daha sonra kuvars ve zeolitin Tikal’de bulunan minerallerle yakından eşleştiğini belirlediler.

Coğrafi bilgi sistemi haritalaması konusunda uzman olan UC araştırma profesörü Christopher Carr, Bajo de Azúcar ve Corriental’daki UC projelerinde de çalışma yürüttü.

Dunning, “Muhtemelen çok zekice deneysel gözlemler sayesinde, antik Maya bu özel malzemenin temiz suyla ilişkilendirildiğini gördü ve onu  taşımak için biraz çaba gösterdi,” dedi.

Başka bir ortak yazar olan UC antropoloji profesörü emeritus Vernon Scarborough, eski su yönetimi üzerine yapılan çoğu araştırmanın medeniyetlerin suyu nasıl koruduğunu, topladığını veya yönünü değiştirdiğini açıklamaya çalıştığını söyledi.

Scarborough, “İçilebilir uçlara konulan suyun kalitesinin ele alınması hala zor” dedi. “UC ekibimiz tarafından yapılan bu çalışma, bir su kaynağının kalitesini ve bunun nasıl kurulup sürdürülebileceğini belirleyerek araştırma sonuçlarını paylaştı.” dedi.

Elbette 1000 yıl önceki bir medeniyetin yaşamlarını, alışkanlıklarını ve motivasyonlarını yeniden inşa etmek zor. Dunning, “Mutlak kanıtımız yok, ancak güçlü ikinci dereceden kanıtlarımız var,” dedi. “Açıklamamız mantıklı geliyor.”

UC biyoloğu ve ortak yazar David Lentz, “Bir arkeolog olarak yapmanız gereken şey bu, bazı parçaları eksik olan bir bulmacayı bir araya getirmelisiniz.” dedi.

UC araştırmacıları Nicholas Dunning, solda, Vernon Scarborough ve David Lentz, Tikal’deki saha araştırmaları sırasında tortu örnekleri almak için ekipman kurdular [C: Liwy Grazioso Sierra]

Lentz, filtrasyon sisteminin rezervuardan içen eski Mayaları zararlı siyanobakterilerden ve hasta eden diğer toksinlerden koruyacağını söyledi. “Antik Maya, bu malzemenin temiz su havuzları ürettiğini anladı” dedi.

Tankersley, Yunanistan’dan Mısır’a ve Güney Asya’ya kadar diğer eski uygarlıklarda karmaşık su filtreleme sistemleri gözlemlendi, ancak bunun eski dünyada ilk gözlemlendiğini söyledi.

Tankersley, “Antik Maya tropikal bir ortamda yaşadı ve yenilikçi olmak zorundaydı. Bu dikkate değer bir yenilik,” dedi. “Pek çok insan Batı Yarımküre’deki Yerli Amerikalılara; Yunanistan, Roma, Hindistan veya Çin gibi yerlerde aynı mühendislik veya teknolojik güce sahip değiller olarak bakıyor. Ancak konu su yönetimi olduğunda, Maya medeniyeti bin yıl öndeydi.”

UC’nin keşfi Scientific Reports dergisinde yayınlandı .

 

Kaynak: Cincinnati Üniversitesi

Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın