Türkler Kültürün Haznesi Dil - Millî Bilinç ve Yedimden Kurtulmak için Türkçe

Caner Çetin

Üye
Yeni Üye
#16
aklıma gelen türeme sözleri de ben yazayım.
ılı-k
ılı-ca
ılı-man
ılı-mak
ılı-cak
Hemen hemen. :)

Hepsi de ıl- eylem kökünden geliyor. Ilı sözü de ağır ihtimal "ılıg (ıl-(ı)g)" yapısından. Kimi ağızlarda bu g olağan g seslenirken, Oğuzca ve kimi ağızlarda daha yumuşak bir g'dir. Bizim Türkiye Türkçesi'ndeki ğ ise artıkın epeyi "yumuşamış" bir yumuşak g'dir. Örneğin Azerbaycan Türkçesi'nde daha serttir. Bu g'nin yumuşayıp sonraları daha da yumuşaması sonucu tümden düşmüş ve "ılı" olmuştur. Aslı "yaylag (ağza göre oku: yaylağ)" olan sözün günümüzde yayla oluşu da aynı olgu nedeniyledir. yapu/yapı, ya da yazu/yazı denen sözler de böyle olmalı: yapıg, yazıg; okuyuş yine ağza göre.

ıl-ık sözü ise ayrı bir -k ekiyle oluşur. Ilı ad iken ılık sıfattır; ılı sözü belirli özde/kıvamda olan suyu anlatır iken, ılık sözü su ya da havanın hâldeki oluşunu anlatır. Birisi nesne, diğeri oluş/özellik/nitelik.
 

Üst